Trong bài Trầm cảm sau sinh, Chúng tôi đã nhấn mạnh người mẹ đã truyền năng lượng dương( sức sống mãnh liệt, sự vui vẻ, lạc quan, tự tin, tư duy sáng suốt…) cho đứa con, máu mủ của mình. Sau sinh, người mẹ bị âm hóa, thiếu hụt khí dương mà biểu hiện qua thân vật lí : người xồ xề, da tái, nhợt nhạt, môi thâm. Về tâm lý, phụ nữ sau sinh dễ buồn chán, cáu giận, trí nhớ kém, tinh thần không ổn định. Như ông bà ta đã có câu: “Gái chửa, cửa mả”, sau 9 tháng 10 ngày mang nặng đẻ đau, người mẹ bước qua cửa tử, tiếp tục vào chặng đường làm mẹ, chăm sóc nuôi dưỡng đứa con thơ. Đứa con lúc này rất dương. Để quân bình tính dương của đứa con, người mẹ phải âm hóa dòng máu tạo ra dòng sữa mát lành.
Như vậy, đồ ăn thức uống cho người mẹ sau sinh vừa đảm bảo cung cấp năng lượng dương cho người mẹ, lại cần phù hợp để tạo ra dòng sữa mát lành cho em bé.
Trong văn hóa cổ truyền Á Đông, người mẹ sau sinh cần lấy cơm gạo là chính, ăn khô, ăn nóng, nhai kĩ. Nên chọn gạo 6 tháng vì mang được năng lượng lớn hơn gạo ngắn ngày. Các món ăn đi kèm chỉ là để đưa cơm, ăn ngon miệng, món chính phải là cơm. Ngày đầu sau sinh nên ăn 100% cơm với muối vừng, sau đó thì khoảng 60-70%cơm, 30-40% món ăn phụ từ rau củ theo mùa, cá con, động vật cấp thấp. Ngay sau khi sinh nên ăn khô, sáng cũng ăn cơm, sau 1 tháng thì sáng có thể cháo, bún, phở… Trong bữa ăn, cơm với muối vừng là chính và kèm món phụ. Cơm không nên ăn gạo xát quá trắng, có thể ăn gạo xát xối hoặc lứt. Nấu cơm với chút mơ muối. Sau đây là một số mâm cơm cho các bạn tham khảo:
MÂM CƠM SỐ 1: Cơm, muối vừng, cá bống kho nghệ, súp miso rong biển, rau củ om.
+ Cá bống kho nghệ: Cá bống làm sạch, nghệ tươi giã nát. Ướp cá với nghệ, vài hạt muối, nước mắm,một chút dầu mè khoảng 20 phút. Bắc lên bếp, cho nhỏ lửa, đậy vung, cho nước cá tiết ra, tiếp tục nấu nhỏ lửa đến khi cá khô, chêm chút nước có hòa vị chua từ nước cốt chanh hoặc nước cốt khế, mẻ hoặc nước lá giang,lá chua me,đun tiếp đến khi khô sánh là được.
+ Món rau củ om
Thành phần: 1 miếng đậu phụ tươi, 1 củ cà rốt, 2 lá bẹ bắp cải, 1 củ hành tây, 1 nắm nhỏ rau mùi, 2 muỗng canh mè vàng, 2 muỗng canh dầu mè, muối, 1 muỗng canh tamari, ít nước.
Cách làm: Đậu phụ cả miếng chiên vàng, để dáo dầu, xắt lát mỏng. Rau củ rửa sạch, hành tây bỏ vỏ khô. Cà rốt thái lát mỏng, bắp cải thái sợi, hành tây thái nhỏ, rau mùi thái khúc ngắn. Giã dập mè. Đun nóng dầu, bỏ mè vào xào 3-4 phút cho chín thơm. Cho hành tây vào xào 2-3 phút, lần lượt thêm cà rốt, bắp cải xào vài phút rồi cho đậu vào trộn đều. Đổ nước xâm xấp. Đậy vung, đun nhỏ lửa đến khi rau củ chín, khô nước. Tắt bếp, nêm tamari. Múc ra đĩa, rải mùi lên trên.
+ Súp miso rong biển
Cá con khô đun lấy nước ngọt, bỏ xác cá. Thái nhỏ rong biển cho vào nước cá, hòa miso vào sau cùng.
MÂM CƠM SỐ 2: Cơm, muối vừng, cá quả kho củ cải, súp bí đỏ, bắp cải trộn mè.
+ Cá quả kho củ cải
Cá rửa sạch nhớt bằng muối và chanh. Chiên cá vàng nhẹ. Củ cải rửa sạch, để nguyên vỏ, thái khúc chéo. Xếp củ cải ở dưới,cá ở trên, cho 1 nắm lá giang, nêm nước mắm, thêm nước, có thể thêm nước hàng từ đường thô. Đun sôi, rồi hạ lửa nhỏ, đun đến khi sánh, củ cải mềm.
+ Bắp cải bắp cải trộn mè: tách lá bắp cải, rửa sạch, cà rốt rửa sạch, thái lát mỏng. Rang mè chín, giã mịn. Đun sôi 2 chén nước, nêm độ một nửa thìa cà phê muối. Dùng đũa gắp lá bắp cải nhúng phần cuống vào độ 5 phút cho mềm, sau đó nhúng phần lá cho tái. Lấy ra xắt sợi. Đun nóng dầu mè, bỏ cà rốt vào xào 4-5 phút cho mềm. Trộn mè với tương tamari, một ít nước luộc cải. Bỏ bắp cải sợi và cà rốt vào, trộn đều.
+ Súp bí đỏ:
Thành phần: 100gr bí sáp, 1 cây poaro(tỏi tây) hoặc 1 củ hành tây, 1 muỗng canh dầu mè, 1 muỗng canh sắn dây, 2 muỗng cà phê miso, nước
Cách làm: Bí đỏ rửa sạch, gọt bớt vỏ cứng, rồi cắt thành cục vuông cạnh 1 cm. Poaro hoặc hành tây rửa sạch, thái nhỏ. Đun nóng dầu, bỏ poaro( hoặc hành tây) xào 3-4 phút. Cho bí vào, đổ 2 bát nước vào, đun sôi, bớt lửa, om độ 30 phút cho bí nhừ. Đánh nát bí thành hồ, hòa tan sắn dây với 1 nước rồi rưới vào bí, dùng đũa khuấy đều cho đến khi sôi lại. Pha lỏng miso với 1 muỗng canh nước nêm vào, để thêm 5 phút rồi đem xuống.
MÂM CƠM SỐ 3: Cơm, muối vừng, cá Chép kho Ngưu Bàng, rau cải xoong xào tỏi.
+ Cá Chép kho Ngưu Bàng
Cá Chép khoảng 0,5kg mổ bỏ phần ruột bẩn, để nguyên vẩy, mang, nội tạng, lấy 2 sợi trắng trên lưng cá, cắt khúc. Chiên vàng nhẹ với dầu mè.
Ngưu bàng sống 1 củ dài,rửa sạch, cắt khúc, thái sợi. Cho tí dầu mè để xào Ngưu bàng. Khi Ngưu bàng chín, xếp cá lên trên, đổ nước đã đun sôi vào xâm xấp, 1 muỗng canh miso, cho túi lọc có xác trà bancha vào để hút chất âm dầu mỡ từ cá. Ninh nhỏ lửa cho đến khi cá mềm xương.
+ Cải xoong xào
Cải xoong ngâm nước muối loãng độ 10 phút, rửa sạch, để ráo nước, cắt khúc 2 cm. Đun nóng dầu mè, bỏ cải vào xào 2-3 phút. Nêm muối và tiếp tục xào đến khi rau mềm. Hòa miso với một muỗng canh nước, nêm vào, đảo đều. Đậy vung hở vài phút rồi nhắc xuống.
Như vậy, mâm cơm cho bà đẻ bao giờ cũng có cơm, muối vừng là chính, kèm theo một món súp, món mặn, món rau củ. Trên đây là một số mâm cơm cho các bạn tham khảo. Với nguyên tắc cơm là chính, chúng ta sáng tạo các món ăn đa dạng, đảm bảo đưa cơm.
Lưu ý: Trong chế độ ăn của người mẹ sau sinh nên tránh đồ quá nóng như chiên, rán sẽ làm sữa bị nóng, em bé bị táo bón, khó chịu, ngứa ngáy. Không ăn đồ quá âm như nước đá, rau dền, rau đay, cà, măng…Khi ăn âm, mà người mẹ sau sinh đã bị âm hóa sẽ không đủ nhiệt để tạo sữa. Hạn chế động vật bậc cao, trứng, sữa.
Một số loại trà nên dùng: Trà bancha với tương tamari, Trà hoa Sen, Trà lá vằng. Nên uống trà cách bữa ăn khoảng 1 tiếng.
– Trà bancha với tương tamari có tác dụng dương hóa, làm ấm cơ thể. Trà bancha làm từ lá trà già, hấp, ủ lên men, để lâu năm. Trà tốt là trà cho nước có vị ngọt, không chát đắng. Tương tamari từ đậu nành, muối được lên men, ủ 3 năm dưới ánh nắng mặt trời. Lấy một nắm trà bancha, với 2 lít nước đun sôi, rồi cho vào phích hãm uống trong ngày. Nước trà bancha uống thay nước. Cả nhà cả trẻ em đều uống được trà bancha.Bà đẻ thì uống trà pha thêm tamari, 1-2 lần/ ngày, mỗi lần 100ml nước trà và 1 thìa cà phê tamari.
– Trà hoa Sen có tác dụng an thần. Cho Bông sen khô hãm với nước sôi, uống trong ngày.
– Trà lá vằng giúp thải độc, dương hóa cơ thể, thu gọn vóc dáng, tạo nhiều sữa.
Chúng ta sử dụng một trong ba loại trà hoặc dùng xen kẽ, 2 ngày một loại trà.
Chú ý đến lượng nước,uống vừa đủ,uống khi khát .
Bước qua cánh cửa phòng sinh, người phụ nữ từ một cô gái trẻ trung năng động trở thành bà mẹ nuôi con mọn, sức khỏe có phần suy giảm. Hãy chăm sóc, yêu thương người mẹ bằng một chế độ ăn uống phù hợp, một đời sống tinh thần vui vẻ để nâng đỡ người mẹ trong sứ mệnh nuôi con của mình.